MGR Werkbedrijf/IRVN
Openbaar en gemeentelijk belang
Werkbedrijf
De module Werkbedrijf zorgt voor:
- De re-integratietaak van de Participatiewet;,
- De taken die horen bij de Wet sociale werkvoorziening;
- Het onderdeel arbeidsmatige dagbesteding (‘Op weg naar werk’ genoemd) op grond van de Wet maatschappelijke ondersteuning.
IRVN
Het ICT-bedrijf Rijk van Nijmegen (iRvN) voert ICT-taken uit voor Nijmegen en zes regiogemeenten. De iRvN is onderdeel van de Modulair Gemeenschappelijke Regeling (MGR). Nijmegen heeft daarin een aandeel van meer dan 50%. De iRvN ondersteunt de gemeente op twee gebieden. Het eerste is IT-beheer: het beheer van netwerken, servers, werkplekken en cloudomgevingen. Het tweede is applicatiebeheer: de ondersteuning van de software die medewerkers gebruiken en waarmee inwoners gemeentelijke diensten ontvangen, zoals de aanvraag van WMO-zorg.
Algemeen MGR
De Modulaire Gemeenschappelijke Regeling Rijk van Nijmegen (MGR) heeft ervoor gekozen om geen weerstandsvermogen aan te houden. Dit betekent dat de deelnemende gemeenten de risico’s van de MGR (WerkBedrijf en iRvN) moet opnemen in de Planning & Control-documenten (begroting en jaarrekening). De MGR actualiseert de bestaande risico’s, identificeert nieuwe risico’s en neemt deze op in de jaarstukken en de weerstandsnotitie. Als zij risico’s vindt, neemt de MGR maatregelen om ze te beheersen. Het netto (rest)risico (hoogte van de risico ná de beheersmaatregelen) wordt op basis van een verdeelsleutel (inwoneraantal) ‘verdeeld’ over de deelnemende gemeenten. Dit verdeelde risicobedrag nemen de gemeenten op in hun gemeentelijke risicomanagementtool (Nijmegen: NARIS).
Actualiteiten en risico's
Uitstroomresultaten WerkBedrijf versus tekort op BUIG-budget gemeente
Gemeenten en WerkBedrijf maken afspraken over de uitvoering van regionale en lokale dienstverlening en leggen deze vast in een Dienstverleningsovereenkomst (DVO). De afspraken baseren zij op het actuele gemeentelijke/regionale beleidskader Arbeidsmarkt en re-integratie. Voor de DVO van 2026-2027 is het regionaal beleidskader 2024-2027 ‘Klaar voor nieuwe kansen!’, dat begin 2024 door alle raden in de regio is vastgesteld, leidend. Uiteraard zijn daarnaast de actuele omstandigheden op de arbeidsmarkt van belang bij de dienstverlening door WerkBedrijf. In de begroting worden jaarlijks doelstellingen vastgelegd over de uitstroom naar werk vanuit de bijstandsuitkering, plaatsingen op werk (parttime en fulltime), werkervaringsplaatsen, etc.
We zien sinds enkele jaren dat de doelstelling op de uitstroom naar werk uit de bijstand niet of zeer moeizaam wordt behaald. Bepaalde groepen werkzoekenden komen én blijven zeer lastig aan betaald werk. Het gaat veelal om mensen met meervoudige problematiek die in algemene zin ook al een achterstandspositie op de arbeidsmarkt hebben. Ondersteuning is dan op meerdere leefgebieden nodig. Dat vraagt een bepaalde intensiteit en instrumentarium.
De uitstroomresultaten van WerkBedrijf staan dus onder druk. Dit vormt een risico voor ons tekort op het uitkeringsbudget (de gebundelde uitkering: BUIG, waaruit gemeenten hun uitkeringen bekostigen). Los van het gemeentelijke financiële risico zien we meer mensen aan de kant staan. Dit is niet bevorderlijk voor gezondheidsklachten, deelname aan de samenleving, het gevoel van welzijn en ook de financiële bestaanszekerheid van deze groep. Dat zijn onwenselijke maatschappelijke gevolgen.
Dit wordt ook landelijk erkend en om die reden stelt het rijk langjarig (2024-2034) Impulsbudgetten voor de sociale infrastructuur van werkbedrijven beschikbaar. Er is meer nodig in het aanbod van werkbedrijven om deze groepen te bedienen. Voor de inzet van de impulsmiddelen heeft WerkBedrijf bij de begrotingscyclus van april ‘26 een Plan Impuls Werkontwikkeling, voorzien van een sluitende begroting, aangeboden aan gemeenten. In dit plan zien gemeenten perspectief om daadwerkelijk een impuls te geven aan de dienstverlening aan mensen met meervoudige problematiek, bijvoorbeeld in de vorm van meer plaatsingen beschut werk en een praktijkgerichte diagnosestelling. We evalueren de inzet van de budgetten voor het eerst in 2028 en zetten deze af tegen de resultaten en effecten.
Omvang Werkbudget WerkBedrijf
De systematiek voor bepaling van de hoogte van het Werkbudget in het gemeentefonds kent sinds 2023 een grotere dynamiek door de door het rijk gekozen indicatoren. Dit leidt ertoe dat pas in september van het lopend boekjaar duidelijk is welk budget in dat jaar definitief beschikbaar is voor WerkBedrijf. Dat is te laat om in het lopende jaar nog tekorten op te vangen dan wel overschotten te benutten. Om dergelijke fluctuaties in de jaarlijkse budgetten op te vangen, is besloten dat de MGR vanaf 2025 een risicoreserve Werk instelt. Een dergelijke reserve vangt tekorten op en vraagt van gemeenten om ‘overschotten’ tot een bepaald maximum in te leggen. De onttrekkingen uit de reserve worden gedaan in tijden van lagere budgetten dan begroot. We hebben duidelijke spelregels voor de risicoreserve Werk vastgesteld. De gemeenteraden in Rijk van Nijmegen besluiten bij de jaarlijkse begrotingscyclus van de MGR of zij een positieve zienswijze uitbrengt over een voorgestelde dotatie dan wel onttrekking uit de reserve.
De komende jaren is de verwachting dat het budget toeneemt. Dit wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door een toename van de begeleidingsvergoeding voor loonkostensubsidies. Zolang het aantal plaatsingen met loonkostensubsidies toeneemt, zullen we een tijdelijk voordeel houden. De groei van het aantal loonkostensubsidies zal echter niet onbeperkt zijn. Op het moment dat de aantallen stabiliseren dan wel licht dalen, zal het uitdagender worden om binnen het bestaande financiële kader te opereren. Samen met de rijkskorting op beschut werk vanaf 2027 van € 1 miljoen (die oploopt naar ruim € 3 miljoen in 2030), zal dat t.z.t. leiden tot complicaties in de begroting.
IRVN
De omgang met financiële en informatiebeveiligingsrisico’s die op kunnen komen vanuit de regionale ICT-gebieden vraagt in 2027 aandacht. De MGR houdt geen eigen financiële buffer aan. Financiële risico's van de MGR, waaronder die van de iRvN, worden daarom opgenomen in de begrotingen van de deelnemende gemeenten. Nijmegen en de iRvN monitoren daarnaast jaarlijks de wederzijdse verwachtingen en resultaten. Dit proces is nog niet goed aangesloten op de gemeentelijke planning en control cyclus, waardoor dit in 2027 pas zichtbaar zal worden.
Informatieveiligheid vraagt blijvende aandacht. De iRvN werkt met een informatiebeveiligingsroadmap, waarin alle activiteiten op het gebied van informatieveiligheid worden geprioriteerd op basis van risico. Naast deze brede roadmap loopt tot en met 2027 een extra investeringsprogramma informatieveiligheid, gericht op het eerder herkennen van bedreigingen en het nemen van preventieve maatregelen, zowel technisch als gericht op bewustwording bij medewerkers. Nijmegen heeft haar financiële bijdrage aan dit programma al geleverd. Het is echter mogelijk dat al eerder in 2027 aanvullende maatregelen nodig zijn, bijvoorbeeld omdat extra maatregelen nodig blijken voor de beveiliging van beheerde apparaten, zoals telefoons en laptops.
Meerjarenbeleid IRVN
Sinds 2023 geeft het regionale portefeuillehoudersoverleg digitalisering richting aan een regionale i-samenwerkingsagenda met vijf thema's: cloudstrategie, MDM, MS365, datasturing en wet- en regelgeving. Nijmegen wil samen met de iRvN en de regiogemeenten komen tot een stabiel meerjarig investeringsprogramma, dat aansluit op de visie Digitaal Nijmegen die eind 2026 wordt vastgesteld. Onderdeel van dit meerjarig beleid is ook een gezamenlijk onderzoek naar de toekomst van het functioneel beheer, inclusief de mogelijkheden van in- of outsourcing.
Het streven naar digitale soevereiniteit heeft ook directe gevolgen voor de keuzes van de iRvN. Nijmegen en de iRvN werken de komende periode op basis van de uitvoeringsagenda digitale soevereiniteit die in 2027 gaat komen meerjarig uit wat de ambities hierin concreet betekenen voor de inrichting van de regionale ICT-omgeving. Daarnaast stelt de iRvN in 2027 een nieuw informatiebeveiligingsplan op als actualisatie van het investeringsprogramma informatieveiligheid, mede in het licht van de geopolitieke ontwikkelingen.
Deze maatregelen moeten zorgen voor meer stabiliteit en duidelijkheid over de financiële consequenties voor de effecten van onze regionale ICT-voorziening op de begroting voor de langere termijn.