Grondexploitatierisico's
Ook bij de grondexploitaties zorgen de situatie in het Midden-Oosten, oorlog in Oekraïne, krapte op de arbeidsmarkt, stijgende prijzen en rente voor onzekerheid. Hoe de economie en vastgoedmarkt zich de komende periode gaan ontwikkelen, blijft grillig.. Op dit moment zien we snel stijgende energieprijzen door de situatie in het Midden-Oosten. Dit kan invloed hebben op gebiedsontwikkelingen door hogere kosten voor bouwmaterialen, transport en productieprocessen. Deze ontwikkeling wordt bij de komende herziening in het MPG 2027 verwerkt en maakt daardoor nu geen onderdeel uit van het risicoprofiel.
Waalsprong
Op de grondexploitatie Waalsprong is voor het MPG 2026 een Monte Carlo-analyse uitgevoerd. Het resultaat van de Monte Carlo-analyse geeft weer wat de mogelijke financiële resultaten zijn van de grondexploitatie en geeft daarmee inzicht in het risicoprofiel van deze grondexploitatie. Het risicobeleid van gemeente Nijmegen bepaalt dat het totale risico op basis van een betrouwbaarheidsinterval van 80% financieel moet worden afgedekt. Het af te dekken risicoprofiel bedraagt daarmee 16,2 miljoen euro op eindwaarde. Dit betekent geen wijziging van het risicoprofiel ten opzichte van de stadsrekening 2025.
Winkelsteeg Kanaalzone
De risico’s die samenhangen met de grondexploitatie Winkelsteeg zijn, met een Monte Carlo risico analyse, geactualiseerd voor het MPG 2026. Het risicoprofiel voor de grondexploitatie Winkelsteeg bedraagt 45,7 miljoen euro. Dit betekent geen wijziging van het risicoprofiel ten opzichte van de stadsrekening 2025.
Stationsdistrict
Ook voor de grondexploitatie Stationsdistrict is voor het MPG 2026 een Monte Carlo-analyse uitgevoerd waarvan het risicoprofiel 15,9 miljoen euro bedraagt. Bij de actualisatie van de gebiedsexploitatie voor het komende MPG zullen we een nieuwe risicoanalyse uitvoeren voor alle projecten. We verwachten op dit moment geen substantiële wijziging in het risicoprofiel voor de grondexploitaties en daarmee blijft het risicoprofiel gelijk ten opzichte van de Stadsrekening 2025.
Project | Begroting 2027 | Jaarrekening 2025 |
|---|---|---|
Waalsprong | 16.200 | 16.200 |
Stationsgebied | 15.900 | 15.900 |
Waalfront | 4.000 | 4.000 |
Winkelsteeg Kanaalzone | 45.700 | 45.700 |
Onderwijshuisvesting | 1.500 | 1.500 |
Nymakwartier | 700 | 700 |
Overige projecten | 900 | 900 |
Subtotaal | 84.900 | 84.900 |
Dempingsfactor | 10% | 10% |
Totaal | 76.410 | 76.410 |
Onderstaand leest u een overzicht van de risico's in de tijd. We merken nog op dat we bij het uitzetten in de tijd, overeenkomstig de afspraken bij de kadernota 2016, de dempingsfactor van 10% achterwege laten.
De risico's voor de jaren 2026 tot en met 2029 zijn in afzonderlijke kolommen weergegeven. De risico's van 2030 tot einde looptijd staan in de laatste kolom. Voor Waalsprong geldt als laatste jaar 2033. Het Stationsdistrict loopt tot 2032. Voor de planexploitatie Winkelsteeg/Kanaalzone is de inschatting dat deze tot 2042 loopt.
totaal risico | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | latere jaren | |
Waalsprong | 16.200 | -3.500 | -5.300 | -3.200 | 5.700 | 5.900 | 16.600 |
Stationsgebied | 15.900 | 2.500 | 3.200 | 3.200 | 2.200 | 1.600 | 3.200 |
Waalfront | 4.000 | 1.500 | 1.500 | 900 | 100 | 0 | 0 |
Winkelsteeg Kanaalzone | 45.700 | 3.900 | 4.200 | 4.600 | 5.600 | 3.500 | 23.900 |
Onderwijshuisvesting | 1.500 | 400 | 700 | 400 | 0 | 0 | |
Nymakwartier | 700 | 200 | 100 | 0 | 400 | 0 | |
Overige projecten | 900 | 300 | 300 | 100 | 100 | 100 | |
Totaal | 84.900 | 5.300 | 4.700 | 6.000 | 14.100 | 11.000 | 43.800 |
Overzicht van de risico's op de investeringen
Project | begroting 2027 | jaarrekening 2025 |
|---|---|---|
Stationsdistrict | 19.300 | 19.300 |
Winkelsteeg Kanaalzone | 8.200 | 8.200 |
Totaal | 27.500 | 27.500 |
Stationsdistrict
Binnen het risicoprofiel voor de investeringen zien we dat eerder gedefinieerde risico’s zich nadrukkelijker voordoen in deelproject Westentree. Hier zijn mogelijk extra kosten in verband met het raakvlak tussen de fietsenstalling en de aangrenzende ontwikkeling Nimwest. Wij zijn met de betrokken partijen in overleg over een oplossing. De werkelijke omvang van de kosten wordt pas duidelijk in 2027. Daarnaast constateren we dat door de onzekere situatie tussen Iran en de VS de olieprijzen sterk zijn gestegen. Dit heeft in het eerste halfjaar geresulteerd in een hogere kostenstijging dan voorzien. Het is echter nog onduidelijk hoe dit zich verder ontwikkelt. Eind 2027 wordt de Westentree opgeleverd en weten we of bovengenoemde effecten kunnen worden opgevangen binnen het bestaande krediet.
Bij het MPG 2027 zullen we voor de gehele gebiedsexploitatie waaronder ook de investeringen een nieuwe risicoanalyse opstellen. Dan zal blijken of het risicoprofiel daadwerkelijk toeneemt. Daarmee blijft het risicoprofiel gelijk ten opzichte van de Stadsrekening 2025.
Programmarisico's
Wij hebben de risico-inventarisatie in ons risicomanagementsysteem geactualiseerd. Deze inventarisatie heeft 71 geïdentificeerde risico's opgeleverd die voldoen aan de afgesproken criteria:
- risico’s met grote financiële gevolgen,
- waarvoor de oorzaken niet door de gemeente kunnen worden beïnvloed, of waarvoor de gemeente nog niet in staat is geweest om passende beheersingsmaatregelen te treffen om de kans of het gevolg van het risico terug te dringen.
Risico’s die al zijn afgedekt door maatregelen laten we buiten beschouwing. Het deel van financiële risico’s dat is afgedekt door verzekeringen laten we ook buiten beschouwing.
Bij een zekerheidspercentage van 80% komt uit de Monte Carlo-simulaties, uitgevoerd in het risicomanagementsysteem, een risicoprofiel van € 17,6 miljoen. Hierbij houden we rekening met beheersmaatregelen. Dat is lager dan bij de Stadsrekening 2025, toen we bij 80% op € 18,0 miljoen uitkwamen. Bij de Stadsrekening 2026 voeren we weer een actualisatie uit van alle risico’s.
Hieronder staat de top 10 met de belangrijkste risico’s, met in de eerste kolom een korte omschrijving van het risico en daarnaast het maximale bedrag dat het risico als nadeel in de begroting tot gevolg kan hebben en een inschatting van de kans dat het risico optreedt.
Risico's gemeentelijke activiteiten exclusief planexploitatierisico,s | Max.netto gevolg | Netto kans % | Invloed (%) |
|---|---|---|---|
De afgelopen jaren heeft de gemeente Nijmegen onvoldoende budget van het Rijk ontvangen om de bijstandsuitkeringen te kunnen bekostigen. Nijmegen is een zogenaamde 'nadeelgemeente'. Het budget dat Nijmegen jaarlijks ontvangt is gebaseerd op het objectieve verdeelmodel. Over het uitvoeringsjaar ontvangt de gemeente 3 keer een beschikking met daarin de te ontvangen Rijksuitkering opgenomen. De definitieve Rijksuitkering BUIG wordt in oktober van het uitvoeringsjaar bekend gemaakt. Er zijn veel factoren die enerzijds de hoogte van de Rijksuitkering en anderzijds de hoogte van de uitgaven bepalen. Zowel de Rijksuitkering als de bijstandsuitgaven laten de afgelopen jaren een grillig beeld zien. De financiële resultaten op de bijstandsuitgaven zijn lastig te beïnvloeden door eigen beleid. Als het tekort op BUIG boven een drempelbedrag uitkomt en je voldoet aan de voorwaarden, dan kan de gemeente een aanvraag doen voor de vangnetuitkering Participatiewet. Indien de aanvraag wordt goedgekeurd, ontvangt de gemeente in het jaar t+2 deze vangnetuitkering. | 5,0 | 90% | 22,1% |
De taakstelling vanuit de Hervormingsagenda Jeugd is opgenomen in de begroting, maar de haalbaarheid hiervan staat onder druk. De deskundigencommissie heeft geconcludeerd dat de besparingen niet zonder aanvullende maatregelen realiseerbaar zijn. Het Rijk heeft daarom de voorgenomen bezuiniging voor 2026 en 2027 gecompenseerd. Voor 2028 en verder bestaat nog onzekerheid over de compensatie en blijft het risico bestaan dat de taakstelling niet wordt gerealiseerd. | 7,8 | 50% | 13,5% |
Gemeentefonds. De ruimte onder het plafond van het Btw-compensatiefonds valt lager uit dan wij geraamd hebben. | 2,6 | 50% | 4,6% |
Op wmo begeleiding en dagbesteding zijn al jaren tekorten en we verwachten nog niet dat dit op korte termijn terugdraait. We gaan er in de begroting al jaren van uit dat de buurtteams meer casussen oppakken dan dat zij nu in werkelijkheid doen. Het risico is dat dat ook de komende jaren niet gaat lukken. | 2,2 | 45% | 3,4% |
Door krapte op de arbeidsmarkt en de hiermee gepaard gaande loonstijgingen worden de inschrijvingen op aanbestedingen hoger. Ook de instabiele situatie door droogte en oorlogen werkt prijs drijvend. | 1,0 | 69% | 3,3% |
Schijnzelfstandigheid inhuur ZZP’ers – het naleven van Wet DBA | 3,0 | 30% | 3,1% |
Versoberen en op termijn afschaffen SPUK sport BTW regeling | 0,6 | 90% | 3,1% |
De raad heeft een taakstelling van 1,2 miljoen op wmo begeleiding gezet per 2025. Risico is dat deze niet wordt gerealiseerd. | 1,0 | 49% | 2,8% |
Wmo Maatschappelijke opvang: Er is druk op de maatschappelijke opvang vanwege stagnatie in de doorstroom en uitstroom. Mensen blijven langer in de maatschappelijke opvang dan nodig door onder andere krapte op de woningmarkt en dus onvoldoende betaalbare woningen. Reeds kwamen er signalen dat mensen geen woningen konden accepteren doordat de voorschotbedragen dusdanig hoog werden vastgesteld dat betaling met een minimuminkomen/uitkering niet mogelijk was. Er is een blijvende vraag voor opvang van gezinnen in een crisissituatie, die vanwege een woonprobleem een beroep op de opvang doen. Mogelijke beleidswijzigingen kunnen ervoor zorgen dat de vraag naar maatschappelijke opvang verder toeneemt vanuit arbeidsmigranten en in Nijmegen verblijvende Oekraïners die wonen op de nulvleugel. | 0,9 | 60% | 2,8% |
De geraamde leges opbrengsten Briks/ bouwvergunningen in enig uitvoeringsjaar worden niet gehaald. De afgifte van bouwvergunningen is afhankelijk van conjuncturele ontwikkelingen, veranderende wetgeving en toenemende kans op bezwaar en beroep. | 1,0 | 60% | 2,1% |