12.1 Samen met onderwijs en opvangpartners bevorderen we kansengelijkheid, taal- en talentontwikkeling en welbevinden zodat kinderen kunnen deelnemen aan regulier onderwijs en naschoolse ondersteuning

12.1 Samen met onderwijs en opvangpartners bevorderen we kansengelijkheid, taal- en talentontwikkeling en welbevinden zodat kinderen kunnen deelnemen aan regulier onderwijs en naschoolse ondersteuning

Budget

Toelichting beïnvloedbaarheid
Dit doel gaat over de uitvoering van het OnderwijsAchterstandenBeleid (OAB) en Peuterwerk, voor een totaal budget van € 11,55 miljoen aan lasten. Hiervan is € 6,0 miljoen afkomstig van de SPUK-uitkering van het ministerie van OCW. Dit is het 'Onderwijsachterstandenbeleid', en het bedrag is daarom niet beïnvloedbaar. Het restant van € 5,55 miljoen betreft gemeentelijke middelen. We delen het gemeentelijke bedrag op in drie bedragen:  

Het bedrag van € 3,0 miljoen euro is beperkt beïnvloedbaar na het 4e  jaar. Dit bedrag hebben we toegevoegd aan de rijksmiddelen, voor de uitvoering van de taken OAB primair, VVE en voor de uitvoering van de extra ontwikkeltijd. Deze middelen worden ingezet voor de uitvoering van de 4-jarige beleidskaders bij deze onderwerpen. Een bedrag van 0,5 miljoen euro is toegekend in meerjarige subsidies, waar we vanaf het 4e jaar nieuwe keuzes over kunnen maken.  

Een bedrag van € 2,5 miljoen euro van dit gemeentelijke bedrag is enigszins beïnvloedbaar in een periode van 1 tot 3 jaar. Dit zijn grotendeels (meerjarige) subsidies.

Tot slot is een bedrag van € 0,5 miljoen euro wel beïnvloedbaar. Dit zijn de middelen uit het coalitieakkoord 'Groeien met Lef 2026-2030', bedoeld voor verbetering Kansengelijkheid onderwijs. Deze middelen zijn nog niet geprogrammeerd voor 2027. Bij het kopje 'knoppen' is verder toegelicht wat de consequenties zijn van schrappen of verlagen van dit budget.

Toelichting beleidsvrijheid
Hieronder wordt kort uiteengezet waar wel of geen beleidsvrijheid zit binnen het programma Onderwijs.

Onderwijsachterstandenbeleid
De gemeente heeft in Nederland een belangrijke wettelijke taak in het OnderwijsAchterstandenBeleid (OAB), het organiseren van voorschoolse educatie (Peuterwerk/VVE) en het financieren hiervan. Dit is gericht op het bevorderen van gelijke (onderwijs)kansen voor kinderen die risico lopen op een achterstand. Er wordt niet voorgeschreven hoe dit er uit moet zien, maar de beschikbare rijksmiddelen zijn wel geoormerkt. Daarnaast zetten wij hier aanvullend gemeentelijke middelen voor in.  

Het Nijmeegse onderwijsachterstandenbeleid heeft de volgende onderdelen:
1. Onderwijsachterstandenbeleid primair onderwijs (OAB primair):  

• Subsidie voor inzetten activiteiten in het primair onderwijs voor het voorkomen, vroegtijdig opsporen en aanpakken van taal- en onderwijsachterstanden.

• Subsidie voor extra onderwijsinzet voor peuters met een VVEVVE-indicatie die de overstap maken naar het basisonderwijs (wettelijke verplichting om doorgaande lijn te organiseren van voor- naar vroegschool).  

• Subsidie voor de organisatie van extra ontwikkeltijd voor kinderen in het primair onderwijs (naschools aanbod rondom brede scholen).

 2. OAB algemeen:  

• Diverse subsidies voor het bestrijden van onderwijsachterstanden en het bevorderen van kansengelijkheid.  

• We subsidiëren bijvoorbeeld: activiteiten om een veilige schoolomgeving te stimuleren (SchoolsOut), extra beroepenoriëntatie in het primair en voortgezet onderwijs en maatschappelijke projecten voor kinderen.

 3. Gelijkwaardige kansen in het onderwijs:

• We hebben in het coalitieakkoord 'Groeien met Lef' middelen opgenomen die we inzetten voor gelijkwaardige kansen in het onderwijs. Deze middelen zijn nog niet geprogrammeerd voor 2027.

Voor- en vroegschoolse educatie (vve/peuterwerk)
Aansluitend op het onderwijsachterstandenbeleid zijn gemeenten verantwoordelijk voor het organiseren van voorschoolse educatie (Peuterwerk/VVE) en het financieren hiervan. De Wet ontwikkelingskansen door kwaliteit en educatie (Wet OKE) richt zich op het verbeteren van de taalontwikkeling van jonge kinderen en het verhogen van de kwaliteit van peuterspeelzalen. De wet verplicht de gemeente om een dekkend en kwalitatief hoogstaand aanbod van voorschoolse educatie (vve) te realiseren voor kinderen met een taalachterstand. Hiervoor verstrekken gemeente subsidie aan peuterspeelzalen en kinderopvanginstellingen, en zijn ze verantwoordelijk voor het toezicht op en de handhaving van de kwaliteit van deze voorzieningen. De wet verplicht gemeenten samen te werken met lokale partners, zoals basisscholen en kinderopvanginstellingen. De gemeente ontvangt hiervoor middelen via het Gemeentefonds, dat jaarlijks door het Rijk wordt vastgesteld.  

Naast de landelijke middelen zetten we hiervoor ook gemeentelijke middelen in.  
Om ongelijke uitgangsposities op jonge leeftijd te compenseren is voor- en vroegschoolse educatie (Peuterwerk/VVE) een cruciale interventie. Dit verbetert de startpositie van kinderen met een achterstand en het draagt bij aan een succesvolle schoolloopbaan. Daarnaast moet de gemeente het bereik van de doelgroep kritisch monitoren en het aanbod waar nodig aanpassen.  

In Nijmegen kennen we de volgende onderdelen binnen het Peuterwerk/VVE:

• Vroegschools Educatie (VE) Peuterwerk: Financiering van de peutergroepen waarin VE wordt aangeboden
• Subsidie voor het versterken van de pedagogische kwaliteit en de professionalisering op deze doelgroeplocaties.

Kwaliteitsniveau en benchmark
Voor het onderwijsachterstandenbeleid is geen benchmark te maken. Wel komt bij een vergelijking naar voren dat de gemeente Nijmegen expliciet(er) investeert in onderwijsachterstandenbeleid. Dit doen we met programma’s en structurele financiering.   

Knoppen
Het bedrag van € 2,5 miljoen euro dat staat aangegeven als enigszins beïnvloedbaar is 1 van de knoppen waar aan gedraaid kan worden. Verlagen of schrappen van dit budget betekent dat we op termijn geen aanvullende subsidies meer verlenen, en dat organisaties geen aanvullende interventies meer kunnen uitvoeren die bijdragen aan het verkleinen van onderwijsachterstanden en vergroten van gelijkwaardige kansen in het onderwijs. Kinderen die kwetsbaar zijn ontvangen dan geen steuntje in de rug meer of nemen niet meer deel aan activiteiten waar ze vanuit hun omgeving niet of nauwelijks mee in aanraking komen.  

Het bedrag van € 0,5 miljoen dat staat aangegeven als beïnvloedbaar is het bedrag uit het coalitieakkoord ‘Groeien met Lef’ voor verbeteren kansengelijkheid in en om het onderwijs. Deze middelen zijn nog niet geprogrammeerd. Verlagen of schrappen van dit budget betekent dat we het versterken van de aanpak om gelijkwaardige kansen minder stevig neergezet kan worden. Er moeten dan scherpe keuzes gemaakt worden.